Dil ve Konuşma Bozuklukları ve Disleksi

Gecikmiş Dil ve Konuşma ve Özgül Dil Bozukluğu

Dil ve konuşma birbirinden farklıdır.

Dil, insanların birbirleriyle duygu ve düşüncelerini paylaşmak amacıyla kullandığı ortak kurallar sistemidir. Bir dil, yalnızca konuşma dilini akla getirmemelidir; yazı ve işaret kullanımı da bir dildir.

Konuşma ise bu duygu ve düşünceleri içeren kuralların gerekli organlar yardımıyla fiziksel olarak üretildiği sistemdir.Bir çocuk duygu ve düşüncelerini aktarmak için gerekli dilbilgisine sahip olabilir fakat konuşma organları (dil, dudak vb.) işlevini gerektiği şekilde yerine getiremediğinden konuşamayabilir. Diğer yandan, başka bir çocuk konuşma organları işlevini kusursuz yerine getirdiği halde dil gelişimindeki bir aksaklık nedeniyle konuşamayabilir, ya da her ikisi de aynı anda görülebilir.

Bir çocuk eğer başkalarının söylediklerini anlamakta (alıcı dil) veya duygularını, düşüncelerini yeterli düzeyde sözel olarak aktarmakta (ifade edici dil) güçlük yaşıyorsa o zaman bu bir dil bozukluğudur.

Diğer yandan eğer bir çocuk konuşma seslerini doğru veya akıcı bir şekilde üretmekte zorluk yaşıyorsa o zaman bu bir konuşma bozukluğudur.! Dil ve konuşma sorunları çocuklarda birbirinden ayrı olarak veya birlikte de görülebilmektedir.

DİL KONUŞMA GÜÇLÜĞÜ

Konuşmanın herhangi bir çevrede benimsenen sınırın dışına çıkarak yadırganacak düzeyde bir farklılık ya da sapma göstermesi durumunda, genelde bireyde bir tür konuşma sorunu olduğu kabul edilmektedir. Konuşma sorunu olan bireyin konuşma davranışlarında şu özellikler göze çarpabilir:

a) İşitilemeyecek kadar aşırı alçak sesle konuşma.
b) Konuşmanın rahatlıkla anlaşılamaması.
c) Sesinin ya da konuşurken sergilediği görünümün karşıdakini rahatsız etmesi.
d) Belirli bir sesin beklenildiği gibi söylenememesi.
e) Konuşurken zorluk çekme.
f) Dilin vurgu, ezgi, ritim özelliklerine uygunluk göstermemesi, konuşmanın bunlardan yoksun olması, tekdüzelik.
g) Sözdizimi, dil biçimi vb sapmaları.
h) Yaşına, cinsiyetine, fiziksel gelişimine uygun olmayan ses ve konuşma. Görülebileceği gibi, bu özet tanımlamadan bile dil ve konuşma sorunlarının ne denli karmaşık olduğu, bu konunun ayrı bir uzmanlık gerektirdiği açıktır.

Belirtileri Nelerdir?

Dil ve konuşma sorunları, nedenlerine göre şöyle kümelenebilmektedir:

a. Anatomik nedenlere bağlı dil ve konuşma sorunları.(dudak- damak yarıklığı, larenjektomi, işitme düzeneği sorunları vb.)
b. Fizyolojik nedenlere bağlı dil ve konuşma sorunları.(müsküler distrofi vb.)
c. Nörolojik nedenlere bağlı dil ve konuşma sorunları.(CVA, Parkinson Hastalığı, Cerebral Palsy vb.)
d. Biyokimyasal nedenlere bağlı dil ve konuşma sorunları.(Anoxia vb.)
e. Psikolojik/psikiyatrik nedenlere bağlı dil ve konuşma sorunları.(Kimi uzmanlara göre kekemelik vb. konuşma sorunları bu kümede ele alınmaktadır)
f. Gelişim sürecindeki aksaklıklara bağlı dil ve konuşma sorunları.(Gecikmiş dil ve konuşma, öğrenme güçlüğü, okuma güçlüğü vb.)
g. Olumsuz çevresel etmenlere bağlı dil ve konuşma sorunları.(Dil ve konuşma gelişiminde gecikme vb.)
h.Hiçbir nedene bağlanamayan dil ve konuşma sorunları.
ı. Karmaşık nedenlere bağlı dil ve konuşma sorunları.(Zihin engeli vb.)

Nasıl Tanı Konur?

Konuşmanın anlaşılır şekilde olmaması,
Konuşmanın duyulmasında yetersizlik olması,
Sesin bozuk ve tırmalayıcı olması,
Sesin çıkarılmasının, ritminin ve vurgularının bozuk olması,
Dil yönünden kelime dağarcığı ve gramer yetersizliklerinin olması,
Konuşmanın bireyin yaşına ve fiziksel yapısına uygunsuzluğu